Laponiaproseassa

Guhkes muhto lihkostuvvon proseassa

1996 Laponia nammaduvvui máilmmeárbin ON-orgána Unescos. Bargu máilmmeárbbi hálddahusplánain álggahuvvui juo seamme jagi. Bargu botkehuvvui go guovlulaš ja báikkálaš bealit eat soabahan. Leanastivra buvttii ovdan prográmma got máilmmeárbi galggai hálddahuvvot. Čearut ja Jåhkåmåhke ja Jiellevári gielddat bukte maid ovdan iežaset prográmmaid got háliidedje ahte máilmmeárbi galggai hálddahuvvot.

Leanastivra Norrbottena leanas oaččui ráđđehusgohččosa doarjut ságastallama čearuiguin ja gielddaiguin. Ságastallamat goitge botkehuvvojedje ja visot bargu bisánii moatti jahkái. Čearut ledje ásahan berošteaddjesearvvi Mijá Ednam.

2005 lihkai fas go Norrbottena dalá eananhearrá Per-Ola Eriksson fas jotkkii Laponiabarggu. Bealit soabadedje dalle muhtin dehálaš áššiin; earret iežá ahte Laponia galggai stivrejuvvot báikkálaš nannejuvvon organisašuvnnas sámi eanetloguin stivrras.

Geassemánu 30 beaivvi 2006 visot bealit vuolláičálle oktasaš soahpamuša mii sáddejuvvui ráđđehussii. Dat sisdoalai:

  • Oktasaš árvovuođu
  • Oktasaš áigumuša máŋggaid bijuide
  • Ásahit gaskaboddasaš Laponia-sáttagotti
  • Válbmaneamit álgit jođihit hálddahusa máilmmeárbái sámi eanetloguin stivraorgánas.

Juovlamánus seammá jagi ráđđehus mearridii addi gohččosa Leanastivrii ovddidit dán hálddahusa, ovttasbargguin čearuiguin, gielddaiguin ja luondogáhttendoaimmahagain. Oktiibuot bidjui ovcci miljuvnna, juhkkojuvvon golmma jahkái, Laponiaproseassabargui.

2007 bargu duođas bođii johtui. Laponia-sáttagoddi barggai ođđa hálddahusplánain, ođđa dikšunplánaiguin našunálapárkkaide ja luondoreserváhtaide, ja maid evttohusaiguin ođđa hálddahusorganisašuvdnii.

Bálddalaga dáinna bargojoavku barggai ráhkadit infrastruktuvrra guosseealáhussii ja diehtojuohkimiin máilmmeárbbi birra, ja vel luondolanjain Viedásnjárggas Stuor Muorkkes.

Geassemánu 2011 bođii mearrádus Laponialáhkanjuolggadusa birra. Lea dat áidna láhkaásahus Ruoaŧas máilmmeárbbi birra ja addá Laponiatjuottjudusii válddi mearridit. hálddahusorganisašuvdna galggai gohččoduvvot Laponiatjuottjudus. Guokte mánu maŋŋil, borgemánu 22 beaivvi 2011, visot oasseváldit Laponiaproseassas bovdehuvvojedje searvat go ođđa hálddahusorganisašuvdna ásahuvvui.

Dát vuosehii lihkostuvvon loahpa Laponiaprosessii, mii dan bokte galggai addit viidáseappot iežas barggu. Juovlamánus 2012 váldui formálalaš mearrádus Norrbottena leanastivrras sirdit máilmmeárbbi hálddahusa Laponiatjuottjudussii, mii dál hálddaha Laponia máilmmeárbbi.

Lapprocessen_gudrun_Daniel Olausson