Välmmádagá, goasstejieŋa ja vuoras vuome

Laponian gávnnuji gålmmå bájke ma e suoddjimpárkkaj jalik luonndoreserváhttaj gullu. Da li Ráhpaäno suorgudahka, Tjuoldavuobme ja Sulidälbmá.

Gájkka gålmmå gulluji väráltárbe tjáppemus ja miellogis bájkijda. Boahtte ájge máhtti oassen Laponia suoddjimpárkajda sjaddat.

Ráhpaäno suorgudahka

Gå Ráhpaäno suorgudahkaj jåvsåt, ja gähttjá välmmádagáv mij la 600 mehtera alla gájsij gaskan de vargga vuojŋadagáv bässtá. Ij la imáj gå moadda saje birrusin li ájllisa. Lájtávre birrusin li moadda dålusj hálldesaje. Javlo milta aktse bierna gåddujin Áktsegállon. Årruha namma, mij la jávrregátten, jáhkkep la danen Aktse.

Oalle tjáppa välmmádahka, mij ruodnálahtten sledju ja moalkku Skierfe ja Tjahkelahá vuollelin, la akta ienemus gåvvidum bájkijs ålles Laponian ja iemegåvvå Saregis, valla Ráhpaäno suorgudahka l duodaj Sarega ålggolin ja uksa Ráhpavuobmáj.

Ráhpaädno l Sarega varravárre. Smajev doalvvu bájken 30 goasstejieŋas Lájtávrráj. Dat la Svieriga ruvámusát sjadde välmmádahka. Ädno juohkku lagunerijda ja välmmájda ja moalkku ednama tjadá ja ájges ájggáj rievddá. Avta biejve máhtá vádtset váni luvák ja maŋep biejve viertti sämmi bájken vadnasijn mannat.

Dakkir ednama sláddjimij oalle hiehpi. Välmmádagá diehti sáme Aktsáj årrujin ja bånndurin sjaddin 1800-lågo álgon. Häjmma l Avtse turisstadåbåtjij guoran gånnå Lentha fuolkke ájn årru.

Uddni l välmmádahka gieres guohtomednam sarvajda. Ja bivddobájkke årrojda.

Tjuoldavuobme

Tjuoldavuobme l Sarega ja Badjelánda lahkusin ja dåbdos la vuoras, tjuolak vuome diehti gånnå juhtusa li valjet. Dárogiellaj la vágge dåbdos namájn Tjuoltadalen. Dánna li lasstavuobme, valla Tjuoldavuome lullegietjen sjaddá oalle vuoras biehtse- ja guossavuobme.

Tjuoldavuome allegietjen lagimvuobme várrebáltijt gåbttjå. Urudisá li Tjuoldavuomen bisselisá ja bájkke l ájnas iehtjádij siegen sarvvaj, biernnaj ja jiervvaj.

Tjuoldavuobme_CJUTSI

Gåvvå: Carl-Johan Utsi

Sulidälbmá

Vuona namma Sulitjelma la sámegiellaj Sulidälbmá. Alpijnak váre ja ájmodis stuor goasstejieŋa gånnå rádje, Vuona ja Svieriga gaskan, várev boarkki ja juohká stuor Sállajieŋav guovte oassáj.

Sállajiegŋa l Sulidielmá stuorámus jiegŋa. Gå tjuodtjop danna de l nåv lahka mejt jiegŋaájggáj boahtep. Lahttevielggis ájmodis stuor jiegŋa gåbbmit smajes jiegŋajávrráj ja jieŋajt gajkku. Boahttsu ma giesen dánna bálggi guohtu jieŋa vuollelin.